Słowo „preppersi” jeszcze kilkanaście lat temu brzmiało w Polsce dość egzotycznie. Kojarzyło się głównie z amerykańskimi programami telewizyjnymi pokazującymi ludzi budujących schrony, gromadzących ogromne zapasy żywności i przygotowujących się na najbardziej skrajne scenariusze. Dziś znaczenie tego określenia jest znacznie szersze. Prepping coraz częściej oznacza po prostu rozsądne przygotowanie gospodarstwa domowego na sytuacje, w których przez pewien czas może nie być dostępu do prądu, wody, sklepów, internetu czy zwykłych usług.
Preppers nie musi mieszkać w bunkrze ani oczekiwać końca świata. W praktyce może to być po prostu osoba, która chce być bardziej samodzielna podczas awarii, powodzi, wichury, długiej przerwy w dostawie energii czy nagłego problemu z transportem.
Kim są preppersi?
Nazwa pochodzi od angielskiego słowa „prepare”, czyli przygotowywać. Preppersi to osoby, które zawczasu zastanawiają się nad tym, co mogłoby utrudnić normalne funkcjonowanie i jak ograniczyć skutki takiej sytuacji.
Zakres tych przygotowań może być bardzo różny. Dla jednej osoby będzie to przechowywanie w domu zapasu wody, konserw i baterii. Ktoś inny nauczy się podstaw pierwszej pomocy, kupi radio na baterie, przygotuje apteczkę i ustali z rodziną plan działania na wypadek awarii. Bardziej zaangażowani preppersi mogą dodatkowo interesować się turystyką, survivalem, samowystarczalnością energetyczną czy przechowywaniem żywności.
Nie istnieje więc jeden model preppera. Łączy ich raczej sposób myślenia: lepiej przygotować się wcześniej niż próbować organizować wszystko w momencie, gdy problem już się pojawił.
Prepping a survival – to nie jest dokładnie to samo
Prepping często łączony jest z survivalem, jednak oba pojęcia nie są tożsame.
Survival koncentruje się przede wszystkim na umiejętności poradzenia sobie w trudnych warunkach, często poza domem. Może obejmować rozpalanie ognia, budowę schronienia, orientację w terenie, zdobywanie i uzdatnianie wody czy podstawy bytowania w naturze.
Prepping jest zwykle bardziej związany z przygotowaniem z wyprzedzeniem. Chodzi nie tyle o sprawdzanie, czy człowiek potrafi przetrwać w lesie, ile o stworzenie takich warunków, aby kryzys możliwie mało dezorganizował codzienne życie.
Dobry prepping opiera się bardziej na planowaniu niż na efektownym sprzęcie. Najlepsza latarka niewiele pomoże, jeśli nie mamy do niej zapasowych baterii, a pełna szafa konserw może być mało przydatna bez prostego sposobu ich otwarcia i przygotowania posiłku.
Dlaczego ludzie zostają preppersami?
Motywacje bywają bardzo różne. Część osób zaczyna interesować się tematem po doświadczeniu lokalnej awarii prądu albo zalania. Inni obserwują gwałtowne zjawiska pogodowe, problemy z dostawami czy sytuacje, w których sklepy w krótkim czasie zostają wykupione z podstawowych produktów.
Niektórzy traktują prepping jako hobby podobne do bushcraftu, turystyki czy majsterkowania. Interesuje ich sprzęt, organizacja zapasów i zdobywanie praktycznych umiejętności.
Są również osoby, które przygotowują się na mniej prawdopodobne, ale poważniejsze scenariusze. W tym miejscu łatwo wejść w świat katastroficznych wizji, dlatego rozsądny prepping powinien opierać się przede wszystkim na realnych zagrożeniach właściwych dla miejsca zamieszkania.
Mieszkaniec terenu zalewowego powinien inaczej planować swoje działania niż osoba mieszkająca w centrum dużego miasta. Innych problemów można spodziewać się zimą na wsi, a innych podczas wielogodzinnej awarii w bloku.
Od czego zaczynają preppersi?
Najrozsądniejszym początkiem nie jest zakup drogiego wyposażenia, lecz zastanowienie się, bez czego trudno byłoby funkcjonować przez kilka dni.
Na pierwszym miejscu zwykle znajduje się woda. Jej brak bardzo szybko staje się problemem nie tylko przy piciu, ale również podczas przygotowywania jedzenia czy zachowania podstawowej higieny.
Drugą kategorią jest żywność. Preppersi wybierają przede wszystkim produkty trwałe, które można długo przechowywać i które nie wymagają skomplikowanego przygotowania. Nie oznacza to jednak konieczności kupowania specjalistycznej żywności survivalowej. Zwykłe produkty, które domownicy jedzą na co dzień, często są znacznie bardziej praktyczne.
Kolejna kwestia to światło i możliwość uzyskania informacji. Latarki, baterie, powerbanki oraz niewielkie radio mogą okazać się przydatne podczas dłuższej awarii zasilania.
Ważna jest również apteczka, podstawowe środki higieniczne i niewielki zapas rzeczy używanych regularnie.
Zapasy żywności – rozsądnie, a nie na dziesięć lat
Wokół preppersów narosło wiele obrazów spiżarni wypełnionych jedzeniem od podłogi aż po sufit. W praktyce gromadzenie ogromnych ilości przypadkowych produktów nie jest szczególnie rozsądne.
Znacznie lepiej działa system rotacji. Kupuje się nieco większą ilość produktów, które i tak są regularnie używane, a następnie najstarsze opakowania zużywa jako pierwsze.
Jeżeli ktoś na co dzień nie je fasoli w puszce, kupowanie kilkudziesięciu puszek tylko dlatego, że długo zachowują przydatność, nie ma większego sensu. Podobnie nie warto gromadzić produktów wymagających dużej ilości wody lub długiego gotowania, jeżeli plan awaryjny nie przewiduje sposobu ich przygotowania.
Dobrze zorganizowany zapas powinien przypominać powiększoną domową spiżarnię, a nie magazyn rzeczy kupionych wyłącznie ze strachu.
Plecak ewakuacyjny – jeden z symboli preppingu
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów kultury prepperskiej jest tak zwany plecak ewakuacyjny, czasem określany angielskim skrótem BOB od „bug-out bag”.
Jego zadaniem jest umożliwienie szybkiego opuszczenia domu bez konieczności zastanawiania się w ostatniej chwili, co zabrać. W praktyce zawartość takiego plecaka zależy od potrzeb konkretnej osoby.
Mogą znaleźć się w nim dokumenty lub ich kopie, podstawowe środki higieniczne, apteczka, latarka, woda, niewielka ilość jedzenia, ładowarka, powerbank i ubranie dostosowane do pory roku. W przypadku rodziny trzeba dodatkowo uwzględnić potrzeby dzieci, osób starszych i zwierząt.
Sam plecak nie jest jednak magicznym rozwiązaniem. Równie ważne jest wcześniejsze ustalenie, gdzie można się udać i jak tam dotrzeć, jeżeli normalna trasa będzie niedostępna.
Preppersi uczą się praktycznych umiejętności
Sprzęt można kupić w kilka minut. Umiejętności wymagają czasu i właśnie dlatego bardziej doświadczeni preppersi często przywiązują do nich dużą wagę.
Pierwsza pomoc jest dobrym przykładem. Nawet najlepiej wyposażona apteczka ma ograniczoną wartość, jeśli jej właściciel nie wie, jak prawidłowo z niej korzystać.
Podobnie jest z przygotowywaniem jedzenia bez prądu, podstawowymi naprawami, orientacją w terenie czy bezpiecznym korzystaniem z alternatywnych źródeł światła i energii.
Przydatna może być także zwykła znajomość najbliższej okolicy. Gdzie znajduje się najbliższy szpital? Jak dojść do rodziny bez korzystania z samochodu? Gdzie jest główny zawór wody? Czy domownicy wiedzą, jak odłączyć zasilanie?
To pytania mniej efektowne niż budowa schronu, ale znacznie częściej mogą mieć praktyczne znaczenie.
Czy prepping oznacza życie w ciągłym strachu?
Nie musi. Rozsądne przygotowanie powinno działać wręcz odwrotnie – zmniejszać poczucie chaosu w momencie, gdy wydarzy się coś nieprzewidzianego.
Problem zaczyna się wtedy, gdy przygotowania całkowicie podporządkowują życie kolejnym katastroficznym scenariuszom. Można kupować coraz więcej sprzętu, analizować każdą wiadomość jako zapowiedź wielkiego kryzysu i nigdy nie uznać, że przygotowania są wystarczające.
Zdroworozsądkowe podejście zakłada ustalenie priorytetów. Kilka dni zapasu podstawowych produktów, działająca latarka, apteczka i prosty plan rodzinny są osiągalne dla większości gospodarstw domowych.
Nie trzeba od razu przechodzić od zera do pełnej samowystarczalności.
Prepping w mieście
Czasem wydaje się, że prepping ma sens przede wszystkim na wsi, gdzie można posiadać własny ogród, studnię, agregat i duży magazyn. Mieszkanie w mieście wymaga po prostu innego podejścia.
W bloku głównym ograniczeniem jest miejsce. Zapasy muszą więc być bardziej przemyślane. Kilka dużych pojemników może zajmować pół kuchni, dlatego warto wykorzystywać niewielkie przestrzenie i przechowywać tylko rzeczy rzeczywiście potrzebne.
W mieście szczególnego znaczenia nabiera mobilność. Zablokowane ulice, niedziałająca komunikacja publiczna czy awaria windy mogą być znacznie bardziej prawdopodobnym problemem niż konieczność budowania schronienia w lesie.
Dlatego miejski prepping często bardziej przypomina dobre zarządzanie domem niż survival.
Preppersi a technologia
Współczesny prepping nie polega na odrzuceniu technologii. Przeciwnie – wiele narzędzi może znacząco ułatwić przygotowania.
Powerbanki pomagają utrzymać telefon przy życiu podczas awarii. Niewielkie panele słoneczne mogą zapewnić dodatkowe źródło energii w określonych warunkach. Aplikacje mapowe pozwalają wcześniej zapisać mapy do korzystania offline.
Jednocześnie preppersi często zakładają, że część urządzeń może przestać działać. Dlatego obok telefonu może znaleźć się zwykła papierowa mapa, a obok aplikacji z dokumentami – ich fizyczne kopie.
Istotą nie jest rezygnacja z nowoczesnych rozwiązań, lecz posiadanie alternatywy na wypadek ich niedostępności.
Czy każdy może być trochę preppersem?
W bardzo szerokim znaczeniu – tak. Osoba, która przed zimą sprawdza latarkę, posiada zapas leków używanych na co dzień, wie, gdzie znajdują się dokumenty i ma w domu jedzenie na kilka dni, realizuje część zasad preppingu nawet wtedy, gdy nigdy nie używa tego określenia.
Nie trzeba więc identyfikować się z żadną społecznością ani kupować specjalistycznego wyposażenia.
Najbardziej praktyczna wersja preppingu zaczyna się od zwykłego pytania: co zrobię, jeśli przez dobę lub dwie coś, z czego korzystam każdego dnia, nagle przestanie być dostępne?
Odpowiedź często prowadzi do bardzo prostych działań.
Preppersi – mniej paniki, więcej przygotowania
Wizerunek preppera żyjącego w bunkrze i przygotowującego się na upadek cywilizacji jest efektowny, ale pokazuje tylko skrajny fragment całego zjawiska. Dla większości osób zainteresowanych preppingiem ważniejsze są codzienne sytuacje: przerwa w dostawie prądu, awaria wodociągu, gwałtowna pogoda, konieczność szybkiego opuszczenia domu czy czasowy brak dostępu do sklepów.
Najbardziej rozsądny prepping nie polega na przewidywaniu końca świata. Polega na tym, żeby kilka nieprzewidzianych dni nie zamieniło się od razu w poważny problem.
I właśnie dlatego część zasad stosowanych przez preppersów może być przydatna właściwie każdemu. Trochę zapasów, podstawowa wiedza, dobrze wyposażona apteczka i prosty plan awaryjny nie wyglądają spektakularnie. W sytuacji kryzysowej mogą jednak okazać się znacznie bardziej wartościowe niż najbardziej wymyślny gadżet.
