Zwykłe Życie to magazyn o prostym życiu wśród ludzi, miejsc i rzeczy.

Majówka trwa! Gdzie spędzacie te kilka wolnych dni? W górach? Na Mazurach? A może na działce w mieście, w którym mieszkasz? Dzisiaj w pingla gramy z Wojtkiem Mazanem, twórcą Atlasu Altan. Nie wiecie co to jest? Przeczytajcie poniżej!

1. Czym jest Atlas Altan?

Jest zwykłym zbiorem zdjęć altanek działkowych, wykonanych zawsze w tym samym ujęciu. Wiadomo, tutaj inspiracją są prace typologiczne Bernda i Hilli Becherów. Ich analityczne podejście do architektury, prezentowanej zawsze w tym samym kadrze jest dobrym narzędziem dla architektów do wyciągania na jej temat wniosków.

2. Działkowa fenomenologia. Na czym polega fenomen ogródków działkowych w Polsce i na czym polega fenomen znajdujących się na nich domków? Dlaczego akurat to zagadnienie wzięliście na warsztat?  

Ogrody są tak fascynujące bo może się wydarzyć w nich wszystko. Istnieją w polskich miastach i poza nimi od prawie 200 lat, ale jeżeli nie jesteś działkowcem to niewiele o nich wiesz. Dzieją się tam historie niespotykane, od standardowej walki z deweloperami, przez powstawanie ogrodów na hałdach w czasach PRL i przechowywanie broni w trakcie II Wojny Światowej, aż po objawienia Matki Boskiej w latach osiemdziesiątych. Spektrum historii jest chyba niewyczerpywalne. Z działkową architekturą jest tak samo. Nie ma rzeczy niemożliwych – jedyne ograniczenie to wyobraźnia działkowca, którego nie dotyczą nurty czy style obowiązujące w architekturze poza płotem ogrodu. I w sumie właśnie ta autonomia jest tym co nas interesuje. Dodatkowo dochodzi aspekt tego, że ogrody potrzebują zmiany, nowego planu na to, żeby odnalazły się we współczesnych miastach.

Obserwuj Atlas Altan na Insta! Codzienna dawka dziwacznej architektury gwarantowana.

3. Forma „atlasu” kojarzy mi się w czymś bardzo systematycznym, poukładanym, skatalogowanym. Gdzie zatem systematyka w waszym Atlasie Altan? Czym się kierujecie przy wyborze? Czy są jakieś kategorie? Bo karkołomne wydaje mi sie skatalogowanie WSZYSTKICH domków działkowych w Polsce.

Cóż atlas jest bardziej zbiorem, narzędziem, które ma ułatwić zrozumienie tego o co chodzi z altankami i ogrodami, czy w ogóle podlegają jakiejś architektonicznej systematyce, czy różnią się między regionami, jakie w ogóle są, bo niestety każde z nas zna tylko wyrywek działkowej rzeczywistości. Na razie po prawie 2 latach robienia zdjęć nadal ciężko jest mówić o typologii altan działkowych. Oczywiście pojawia się jakaś systematyka, choćby ta oparta na funkcji, są altany przeznaczone do magazynowania rzeczy potrzebnych działkowcom, ale są też takie które zdecydowanie służą rekreacji. Inną kategorią jest forma altan, pojawiają się altany wykonane według jakiegoś projektu, takie które wykorzystują już istniejące formy: jak kioski, budki targowe, przyczepy campingowe, no i są też altany, które kompletnie wymykają się klasyfikacji: jak zamek z Wrocławia czy kopuła z Warszawy. Więc o systematykę na razie trudno, może właśnie zebranie materiału z całej Polski pozwoli na wyciągnięcie wniosków.

4. Wynik waszych badań będzie w jakiś sposób opublikowany czy pozostanie jedynie w formie galerii na Instagramie?

Tak! Naszym celem jest wydanie książki podsumowującej projekt, mówiącej szerzej o ogrodach działkowych, a altany będą jej częścią.

5. Kto stoi za tą inicjatywą?

Atlas altan polskich prowadzę ja, ze zdjęciami pomaga mi tato – Wiesław Mazan. Natomiast cały projekt powstaje w ramach grupy PARERGA, obecnie zespół jest trochę rozsiany po Europie, bo Paul Cetnarski pracuje w Moskwie, Dominika Dymek robi doktorat w Poznaniu, Mirabela Jurczenko projektuje w Rotterdamie, Rafał Śliwa stara się wrócić z Porto, a ja mieszkam obecnie w Graz, ale pracuje nam się dobrze.

6. Atlas Altan to część większego projektu – Proste Historie. Co w ramach tego projektu już zrealizowaliście, co robicie i jakie są plany na najbliższą przyszłość?

Dokładnie. Ogólnie Proste Historie to projekt badający społeczne i przestrzenne aspekty ogrodów działkowych w Polsce od XIX do XXI wieku, którego początkiem jest zgłoszenie do konkursu na wystawę kuratorską w Pawilonie Polonia w ramach 15. Międzynarodowej Wystawy Architektury – La Biennale di Venezia, gdzie udało nam się zdobyć drugą nagrodę. Następnie pokazaliśmy Proste Historie jako Polską reprezentację na Biennale Urbana w Wenecji, potem udało nam się zrealizować z ESK Wrocław 2016 pocztówki i mapę wrocławskich ogrodów działkowych, których celem było pokazanie mieszkankom i mieszkańcom, którzy nie są działkowcami jak mogą z ogrodów korzystać. Natomiast jeżeli chodzi o plany na najbliższą przyszłość, to jesienią będziemy prezentować wystawę we wrocławskim Muzeum Architektury, na którą już zapraszamy!

Wojciech Mazan

Architekt. Studiował na Wydziale Architektury PWr i Rotterdam Academy of Architecture and Urban Design. Doświadczenie zawodowe zdobywał w Hiszpanii, Holandii, Polsce, Meksyku, obecnie pracuje w Austrii. Współtworzy grupę PARERGA w ramach której otrzymał wyróżnienie w konkursie Europan 13 i 2. nagrodę za koncepcję wystawy w Pawilonie Polskim na 15. Międzynarodowej Wystawie Architektury – La Biennale di Venezia za projekt badawczy Proste Historie. Zainteresowany fenomenologią architektury, hermeneutyką mitów i filozofią.

PARERGA

Liczba mnoga od parergon, z greckiego para „poza, dodatkowy” + ergon „praca”. Więc, to dzieło poboczne, nie zaliczane do głównej twórczości autora. Tak też PARERGA funkcjonuje, działania grupy, to wszystko, to co robimy poza pracą na etacie.